کارتی سوور و تەکنەلۆژیای VAR و یاسای ئۆفساید لەسەر مێزی IFAB دانراوە.

سابات سپۆرت _ ئەو دەزگا نێودەوڵەتییەی بەرپرسیارە لە دانانی یاساکانی تۆپی پێ، ئامادەکاری دەکات بۆ گفتوگۆکردن لەسەر فراوانکردنی بازنەی کارتی سوور لە حاڵەتەکانی ڕەتکردنەوەی دەرفەتی گۆڵکردنی ڕوون لە یاریزانی بەرامبەر، لە میانی کۆبوونەوەیەکدا کە بڕیارە ڕۆژی سێشەممە بەڕێوەبچێت، لە کاتێکدا پێشبینی دەکرێت ئەو پێشنیازە "ئۆفساید بە سووک" کە لەلایەن ئارسێن ڤینگەری ڕاهێنەری فەرەنسییەوە پێشکەشکرابوو پشتگوێ بخرێت لە بەرژەوەندی بیرۆکەیەکی بەدیل کە بە دادپەروەرتر لە بەرامبەر بەرگرییەکان سەیر دەکرێت “بی بی سی”.

هەروەها لە کارنامەکەدا پرسی "پشوودانی تاکتیکی" بۆ گۆڵپارێزان لە ڕێگەی خۆنمایشکردنەوە لە پێکان و بە فیڕۆدانی کات، هەروەها ئەگەری گۆڕانکاری لە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای یاریدەدەری ناوبژیوان (VAR)، لە میانی کۆبوونەوەی ساڵانەی دەستەی یەکێتی تۆپی پێی نێودەوڵەتی (IFAB) لە لەندەن، کە هەنگاوێکی سەرەکییە پێش پەسەندکردنی هەر گۆڕانکارییەک کە لە مۆندیالی داهاتوو و خولە نێوخۆییەکان لە وەرزی داهاتوودا جێبەجێ دەکرێت.

بڕیارە هەموارکردنە پێشنیار کراوەکان لە کۆبوونەوەی گشتی ساڵانەی IFAB لە کاردیف لە 28ی شوباتدا بخرێنەڕوو بۆ پەسەندکردنی کۆتایی. هەریەک لە چوار کۆمەڵەکە یەک دەنگیان هەیە، فیفا بە کۆی گشتی چوار دەنگی هەیە، بۆ هەموارکردنەوەی هەر یاسایەک پێویستی بە شەش دەنگ هەیە. ئەگەر پەسەند بکرێت، هەموارکردنەکان لە یەکی تەمموزەوە بە فەرمی دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، لەگەڵ ئەگەری جێبەجێکردنی زووتر بۆ مۆندیال یان لەو خولانەی کە بەپێی ساڵی ڕۆژمێر دەست پێدەکەن.

لە یاسای ئێستادا هاتووە کە کارتی سوور تەنها بۆ بەرگریکارێک نیشان دەدرێت بەهۆی ئەوەی دەرفەتێکی ڕوونی گۆڵ تۆمارکردنی یاریزانی بەرامبەری ڕەتکردووەتەوە (کە بە "دۆگسۆ" ناسراوە) ئەگەر ئەو یاریزانەی فاوڵی بۆ کراوە لە دۆخێکی ڕوونی یەک بە یەک لەگەڵ گۆڵپارێزەکەدا بووبێت. بەڵام IFAB پێشنیاری درێژکردنەوەی ئەم چەمکە دەکات بۆ ئەوەی هاوڕێکانی یاریزانی هێرشبەریش بگرێتەوە.

پێوەرەکانی دیاریکردنی تاوانی سەگساو دەتوانرێت فراوانتر بکرێت بۆ ئەوەی پێگە و ژمارەی هێرشبەرەکان بگرێتەوە، ئەمەش ڕێگە بە بەکارهێنانی دەدات لە دۆخەکانی وەک دژە هێرشی خێرادا. لەم جۆرە حاڵەتانەدا، ئەو یاریزانەی فۆڵ کراوە لەوانەیە لە دۆخی گۆڵکردنی ڕاستەوخۆدا نەبێت، بەڵام ئەگەر بتوانن تۆپەکە بگوازنەوە بۆ هاوڕێیەکی یانەکەیان کە دەرفەتی گۆڵکردنی ڕوونی هەبێت، ئەوا دەکرێت هێرشەکە بە هێرشبەری سەگباز هەژمار بکرێت کە وەرزی داهاتوو دەستپێدەکات.

هەروەها پێشنیارێک هەیە بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەو کارتە زەردەی کە بۆ یاریزانێک نیشان دەدرێت بەهۆی هێرشبەری تۆپی دۆجبۆڵەوە کاتێک یاسای سوودمەندبوون جێبەجێ دەکرێت و گۆڵێک تۆمار دەکرێت. بۆ نموونە وەرزی ڕابردوو لیۆن بەیلی یاریزانی یانەی ئەستۆن ڤێلا محەمەد سەڵاحی یاریزانی یانەی لیڤەرپوڵی هێنایە خوارەوە کاتێک لە گۆڵدا بوو، پێش ئەوەی تۆپەکە بگاتە داروین نونیز و گۆڵەکەی تۆمارکرد. هەرچەندە ناوبژیوان بانگەوازی فاوڵی نەکرد، بەڵام یاسای ئێستا پێویست بوو بەیلی ئاگادار بکرێتەوە، لەکاتێکدا هەموارکردنە پێشنیار کراوەکە پێشنیاری هیچ سزایەک دەکات لە حاڵەتێکی لەو شێوەیەدا.

پێشنیاری ئارسن ڤینگەر بۆ "ئۆفساید بە ڕووناکی" مشتومڕێکی بەرفراوانی لە بازنەکانی تۆپی پێدا بەدوای خۆیدا هێنا. لە پێشنیازەکەدا هاتووە کە نابێت بانگهێشتی ئۆفساید بکرێت ئەگەر "هەر بەشێکی جەستەی هێرشبەر لەسەر هەمان هێڵی بەرگریکار بێت"، واتە دەبێت مەودای تەواو لە نێوان هێرشبەر و دوا بەرگریکاردا هەبێت (بەدەر لە گۆڵپارێز) بۆ ئەوەی ئۆفساید جێگیر بێت.

بەڵام گفتوگۆکانی ڕۆژی سێشەممە لەسەر چەمکێکی جیاواز دەبێت کە بە "تڕانک ئۆفساید" ناسراوە، کە ئۆفساید لەلایەن بەشی سەرەوەی جەستەوە دیاری دەکرێت نەک سەر و پێیەکان. پێدەچێت پێشنیارەکەی ڤینگەر ڕەتکرابێتەوە، چونکە سوودێکی ناڕەوا بە هێرشبەران دەبەخشێت، ئەمەش وایکردووە IFAB بیر لە تاقیکردنەوەی یاسای "تڕنک" بکاتەوە لە پێشبڕکێکانی لاواندا.

پرسی گۆڵپارێزان خۆیان نیشان دەدەن کە پێکانیان هەیە بۆ بەدەستهێنانی "پشوویەکی تاکتیکی" یەکێکە لە دیاردە مشتومڕاوییەکانی تۆپی پێی مۆدێرن. زۆرجار، گۆڵپارێز دور لە تۆپەکە دەکەوێتە سەر زەوی و یارییەکە وەستاوە و دە یاریزانەکەی تریش بەرەو ناوچەی تەکنیکی دەڕۆن بۆ وەرگرتنی ڕێنمایی، پێش ئەوەی گۆڵپارێزەکە هەستێتەوە وەک ئەوەی هیچ ڕووینەدابێت، بەمەش ناوبژیوان هیچ ڕێگەیەکی بۆ دەستوەردان نەماوە.

ئەم تاکتیکە زۆرجار کاتێک بەکاردێت کە تیپێک لە ژێر فشاردایە یان دوای ئەوەی یاریزانێک کارتی سووری لێکرایەوە، بۆ ئەوەی جارێکی دیکە کۆببێتەوە. لە مانگی نۆڤەمبەری ڕابردوودا، دانیال فارکی ڕاهێنەری یانەی لیدز یونایتد جیانلویجی دۆنارۆمای گۆڵپارێزی یانەی مانچستەر سیتی تۆمەتبار کرد بەوەی وا خۆی نیشان دەدات کە پێکان بووە "بۆ دەربازبوون لە یاساکان".

بەپێی ڕێساکانی ئێستا، هەر یاریزانێکی دەرەوەی یاریگا کە چارەسەری وەربگرێت، دەبێت بۆ ماوەی ٣٠ چرکە یاریگا بەجێبهێڵێت، بەڵام ئەم یاسایە گۆڵپارێزەکان ناگرێتەوە. بۆیە ئیفاب بیر لەوە دەکاتەوە کە ڕاهێنەر یاریزانێکی دەرەوەی یاریگا بگۆڕێت بۆ گۆڵپارێز، پێشنیارێک کە ڕووبەڕووی دژایەتی دەبێتەوە لەلایەن هەندێک لایەنەوە کە دەڵێن گریمانە دەکات باوەڕی خراپ لەلایەن گۆڵپارێزەوە هەبێت، تەنانەت لە حاڵەتەکانی پێکانی ڕاستەقینەدا.

بەڵام IFAB دان بە پێویستی چارەسەرکردنی ئەم بابەتەدا دەنێت و پێدەچێت چارەسەری نوێ لە وەرزی داهاتوودا لە ئاستە نزمەکاندا تاقیبکرێتەوە بۆ هەڵسەنگاندنی کاریگەرییەکانیان. کاتی پشووەکە دەتوانێت لە ٣٠ چرکە زیاتر بێت؛ فیفا مانگی ڕابردوو ئەمەی لە جامی عەرەبی تاقیکردەوە، ئەگەر یاریزانان چارەسەریان بۆ بکرێت، پێویستە بۆ ماوەی دوو خولەک یاریگا بەجێبهێڵن. یاسایەکی هاوشێوە ماوەی دوو ساڵە لە خولی تۆپی پێی خولی گەورەدا جێبەجێ کراوە، جگە لە هەندێک ئیستسنای تایبەت. پێدەچێت خولی نایابی ئینگلتەرا دژایەتی هەر درێژکردنەوەیەک بکات کە لە ٣٠ چرکە زیاتر بێت.

لە مانگی ئۆکتۆبەردا، لیژنەکانی ڕاوێژکاری IFAB پێشنیارێکیان ڕەتکردەوە بۆ پێداچوونەوە بە لێدانی گۆشەیی بە بەکارهێنانی VAR، ترسیان لەوە هەبوو کە کاتەکانی وەستان زیاد بکات- بۆچوونێک کە زۆربەی لایەنە پەیوەندیدارەکانی یارییەکە هاوبەشی کردووە، جگە لە فیفا. فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی پێی وایە سەرچاوەی پێویستی هەیە بۆ پێداچوونەوە بە هەموو لێدانێکی گۆشە پێش ئەوەی لێبدرێت، نەک تەنها ئەو لێدانانەی کە لە ئەنجامدا گۆڵیان لێدەکەوێتەوە، بەو پێیەی پێداچوونەوەکە پێش ئەوەی یاریزانەکان جێگیر بکرێن ڕوودەدات، بەمەش کاتێکی زیادە دەپارێزێت.

بەم پێیە فیفا داوای لێخۆشبوونی تایبەت دەکات بۆ جێبەجێکردنی پێداچوونەوە بە لێدانی گۆشە لە مۆندیالی هاوینەی ئەمساڵدا، چاوەڕوانی ئەوە دەکرێت کە ئەو لێخۆشبوونە بدرێت. ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی ناکۆکی لەگەڵ ئەندامانی دیکەی IFAB (دەستەی یەکێتی تۆپی پێی نێودەوڵەتی). هەرچەندە فیفا لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە بەتەواوی تەکنەلۆجیای VAR بەڕێوەدەبات، بەڵام هێشتا پێویستی بە ڕەزامەندی IFAB هەیە بۆ ئەوەی هەر گۆڕانکارییەک ئەنجام بدات.

لەم چوارچێوەیەدا، سەرۆکی لیژنەی ناوبژیوانان، پیرلۆیجی کۆلینا، پشتگیری لە بنەمای خێرا ڕاستکردنەوەی هەڵە ڕوونەکان دەکات، لەوانەش وریایی هەڵە. پێشنیاری پێداچوونەوە بە کارتی زەردی دووەم پشتگیری زیاتری بەدەستهێناوە، لەگەڵ پەسەندکردنی پێداچوونەوە بە VAR لە حاڵەتەکانی دەرکردندا، لە هەمان کاتدا پێداچوونەوە بەو تاوانانە قەدەغە دەکات کە دەتوانێت ببێتە هۆی کارتی زەردی دووەم، بۆ ئەوەی سیستەمەکە بە پێداچوونەوەکان سەرکوت نەکات.

لیژنە ڕاوێژکارەکان گرنگییەکی تایبەتیان بە ڕێوشوێنەکانی باشترکردنی نەرمی یاریکردن و کەمکردنەوەی وەستان و بەفیڕۆدانی کات دا، لەوانە ئەو کاتەی کە لە فڕێدان و لێدانی گۆڵدا بەسەر دەبرێت. پێشنیار کرا کە ئەگەر ژماردنەوەی پاشەکشە کۆتایی هات بەبێ ئەوەی یارییەکە دەستی پێکردبێت، هەڵگرتنی تۆپەکە بۆ تیپی بەرامبەر بگوازرێتەوە.

ئەمەش دوای تاقیکردنەوەیەکی سەرکەوتوو دێت کە سنوورێکی هەشت چرکەی بەسەر گۆڵپارێزەکاندا سەپاند کە مامەڵە لەگەڵ تۆپدا بکەن. چاوەڕوان ناکرێت ناوبژیوانان یاساکە بە شێوەیەکی ڕستەیی جێبەجێ بکەن، بەڵکو وەک ڕێگرییەک بەکاری بهێنن. ئەگەر گۆڵپارێزێک لە لێدانی گۆڵ دوابکەوێت، ئەوا ڕەنگە تیپی بەرامبەر کۆنتڕۆڵی یارییەکە بەدەستبهێنێت و یارییەکە بە لێدانی گۆشە دەستپێدەکاتەوە.

بەڵام ئەم یاسایە پێویستە سەرەتا لە ئاستە نزمەکاندا تاقی بکرێتەوە، واتە وەرزی داهاتوو لە مۆندیال و خولە ناوخۆییەکان جێبەجێ ناکرێت. هەروەها IFAB باس لە پەسەندکردنی یاسایەکی دیکە دەکات، هاوشێوەی ئەو یاسایەی کە لە MLS بەکاردەهێنرێت، سەبارەت بە گۆڕانکاری: یاریزانێک کە یاریگا بەجێدەهێڵێت دەبێت لە ماوەی 10 چرکەدا بڕوات، ئەگەرنا دەبێت یاریزانە یەدەگەکە 60 چرکە چاوەڕێ بکات پێش ئەوەی بچێتە ناو یارییەکەوە دوای ئەوەی یارییەکە دەستیپێکردەوە.

لەم مانگەدا ڕووداوێکی بەرچاو لە خولی نایابی ئافرەتان بەخۆیەوە بینی کاتێک ئیستێل کاسکارینۆی یاریزانی وێستهام لە یارییەکەی بەرامبەر چێڵسیدا وەک یاریزانی یەدەگ ڕێگری لێکرا، چونکە گوارەی گوارەی لەبەردا بوو، سەرەڕای ئەوەی گوارەی بە شریت داپۆشرابوو و نەتوانرا دەربهێنرێت. ڕێساکانی FA هەموو جۆرە زێڕینگەرییەکان بەبێ جیاوازی قەدەغە دەکەن.

ئەم بابەتە لە کۆبوونەوەکانی لیژنەی تەکنیکی لە مانگی تشرینی یەکەمدا باسکرا، بە تایبەتی سەبارەت بەو ئیکسسوارات یان زێڕینگەرییانەی کە ناتوانرێت لاببرێن، وەک ئەوانەی بۆ هەمیشە بە جەستەیەوە لکێنراون. IFAB بەدواداچوون بۆ ئەگەری ڕێگەدان بە یاریکردن دەکات ئەگەر ئەم بابەتە بتوانرێت بە سەلامەتی داپۆشرێن.

بڕیارە IFAB هەندێک هەموارکردنێکی کاتی لەم دواییانەدا پەسەند بکات بۆ ئەوەی هەمیشەیی لە یاساکاندا جێگیر بکرێت، لەوانە یاسای "تەنها کاپتن" کە دیاری دەکات کێ مافی ئەوەی هەیە قسە لەگەڵ ناوبژیوان بکات، هەروەها ڕوونکردنەوەی یاسای "دوو دەست لێدان" لە لێدانی سزادا، بەجۆرێک لێدانەکە وەربگیرێتەوە ئەگەر یاریزانێک گۆڵێک تۆمار بکات دوای ئەوەی بەبێ مەبەست دەست لە تۆپەکە دووجار، لەبری ئەوەی فۆڵێک بداتە ناوبژیوانەکە تیپی بەرامبەر، وەک لە مانگی نۆڤەمبەردا ڕوویدا کاتێک لێدانی سزا بۆ هێرشبەری کریستاڵ پاڵاس ژان فیلیپ ماتێتا وەرگیرایەوە دوای ئەوەی تۆپەکە بەر پێی وەستاوەکەی کەوت.